خطايى ، على اكبر
478
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
مىپردازند . تعداد دانشجويانش حدود دو هزار و دويست نفرست . و هيأت علمى آن پانصد عضو دارد . گفتند كه نظير اين مؤسسه در شهرهاى مهم ديگر هم هست . * * * در حين گردش و ديدار ، دانشجوى جوانى كنجكاوانه به ما نزديك شد و چون دريافت كه ما فارسى زبانيم گفت كه من تاجيكم . البته با دشوارى به فارسى حرف مىزد . گفت كه پدر و مادرش بهتر و روانتر ازو صحبت مىكنند . سياست احترام گزاردن به آداب اقليتها درين مؤسسه رعايت مىشود . بطور مثال تالار غذاخورى اقوام مسلمان از تالار غذاخورى ملل ديگر جداست و در مواقعى كه مسلمانان جشن خاصى داشته باشند ، وسايل و مكان خاص در اختيار آنها مىگذراند . پيش از انقلاب فرهنگى بيست و چند زبان درين مؤسسه آموخته مىشد و اكنون زبانهاى تبتى ، مغولى ، كرهاى ، قزاقى ، تركى قديم ، اويغورى تدريس مىشود . قصد دارند كه قزقيزى را نيز تدريس كنند . وقتى توضيحات مديران مؤسسه به اينجا رسيده بود پرسيدم چه زبانهايى طبق قانون رسمى است . مدير مؤسسه گفت در قانون اساسى چين پنجاه و شش ملت به رسميت شناخته شده ولى زبانهاى تبتى و مغولى و كرهاى و اويغورى و قزاقى رسمى است . در قرائتخانهء خاص روزنامهها ، روزنامههاى اويغورى و قزاقى كه به دو خط عربى و لاتين ( البته با علائم لازم ) چاپ مىشود ديده شد . ولى جوانها آن روزنامهاى را مىخوانند كه به خط لاتينى است . اين مؤسسه ميان جوانها فكر همجوشى و هماوازى چينى را نشر مىكند و طبيعى است كه عاملى است اساسى در چينى كردن ملل مختلف . قزاقى و و يغورى به اين مؤسسه وارد مىشود و زبانهاى ديگر مانند تبتى و مغولى مىآموزد ، ما همه با روحيهء فرهنگى چينى از آنجا برمىآيند . * * *